Interview met Sarah Jens

Hoe lang ben je al stembevrijder?
Elf jaar.

Hoe ben je ooit gekomen bij stembevrijding?
Ik had een te hard werkende schildklier waarbij ik dacht, in dat keelgebied wil iets naar buiten. Een collega in het hospice waar ik toen als verpleeg-
kundige werkte, raadde mij aan eens naar Jan Kortie te gaan. Die tip heb ik gevolgd in een weekend in het Bethaniënklooster in 1998. Jan zat aan de vleugel. Ik kende hem helemaal niet.

Eenmaal op dat podium heb ik zo prachtig gezongen, dat was me nog nooit gebeurd. Er zong iets door mij heen, een magisch moment. Dat is nu twintig jaar geleden.  

Zong jij ook al?
Ja, ik zing al vanaf dat ik weet dat ik besta. Vanaf dat ik kon schommelen. Elke ochtend begon ik
de dag na het ontbijt zingend op de schommel. Ik zong in allerlei verschillende taaltjes, Russisch,
Spaans. Dat is wat ik me herinner. Wat natuurlijk helemaal geen taal was. Niet een echte taal. Ik
improviseerde eigenlijk al vanaf m’n 2e of 3e. En dat ben ik, met tussenliggende perioden waarin ik
te gesloten was om te zingen, mijn hele leven blijven doen.
 
Je had dat eerste weekend gedaan, wat volgde daarna?
Toen ben ik nog eens een weekend gaan doen en ook individuele lessen bij Jan gaan volgen. En
iedere keer als hij weer iets nieuws startte, was ik van de partij. Dat heb ik een jaar of acht gedaan.
Het paste zo bij mij en hielp me zo in mijn ontwikkelingsprocessen. In die tijd startte Jan ook de
opleiding tot stembevrijder. Dat bleek op mijn lijf geschreven, de combinatie van zingen en
begeleiden van bevrijdingsprocessen. Na het eerste jaar werd ik gevraagd of ik bij de volgende te
starten opleidingsgroep wilde assisteren. Na enige onzekere twijfel die mij niet vreemd is, heb ik
die kans gegrepen.
 
Je hebt acht jaar lang deelgenomen dus. Wat was het dat jou daar zo in aantrok?
Wat me aantrok was dat het hele proces van je laten horen zo’n zuivere spiegel vormt. Dat wat ik
vanbinnen voelde steeds hoorbaar was als ik zong en niet onbelangrijk, ook echt gehoord werd.
Het gaf erkenning aan wie ik diep van binnen ben en ik voelde dat het helend werkte zonder daar
al te veel woorden voor nodig te hebben. Wat ik ook toen ook al zo mooi vond om bij anderen te
zien: je hoort wat er nog binnen blijft en stagneert als iemand zingt, maar daar doorheen is ook
hoorbaar welke potentie en ruimte er nog onder ligt. Dat is een ruimte van hoop. We kunnen ons
laten uitnodigen om onszelf stap voor stap te openen in die ruimte. In al die stapjes ervaar ik
schoonheid.
 
En je schildklier? Dat was je aanvankelijke reden om er naar toe te gaan.
Die is na allerlei innerlijke groeiprocessen in balans gekomen. 
 
Op een gegeven moment is er een punt ontstaan, na heel lang deelnemer te zijn geweest, dat je stembevrijder werd. Jan vroeg jou voor het nieuwe jaar. Wat was dat voor moment voor jou?
Eerlijk gezegd ging het zo: van binnen sprong mijn hart op en direct daarna was mijn reactie door
schrik en onzekerheid afwerend. Ik dacht wat heb ik daar toe te voegen? Maar natuurlijk voelde ik
ook dat dit een hele mooie kans was om dichter bij dit mooie werk te zijn en van Jan te leren. Ik
heb het met beide handen aangegrepen.

Het ging je ook om Jan? Om het samenwerken met hem?
Ja, om het leren bij Jan, ik hou erg van zijn manier van begeleiden. En om dicht bij de processen
van anderen te mogen zijn. In die eerste periode deed ik zelf nog niks, ik keek alleen en droeg de bedding mee. Op den duur liet hij dingetjes los. Het ging stap voor stap. Dan gaf ik bijvoorbeeld de ochtend van Naar Binnen en Naar Buiten en hij de middag. Dan gaven we samen Michelangelo en dan deed ik de warming up. Ik ben er heel langzaam ingegroeid. Ik was vast van plan om zelf nooit groepen te geven. Dat leek mij veel te eng. Toch heeft dat anders uitgepakt, het bleek mijn kracht. Maar het heeft zich dus in 20 jaar tijd heel organisch ontwikkeld.
 
Toen ben je een tijd lang verpleegkundige geweest en op een gegeven moment heb je dat opgezegd en ben je fulltime stembevrijder geworden?
Na mijn werk als verpleegkundige in een hospice coachte ik mensen die een opleiding volgden in
de gezondheidszorg. Daarnaast deed ik freelance werk als stembevrijder. Vervolgens ben ik fulltime als stembevrijder bij Jan in dienst gegaan.
 
Hoe lang is dat geleden?
Negen jaar geleden.

Inmiddels heb jij allerlei vrouwenprogramma’s. Recentelijk heb je de workshop Naar Binnen en Naar Buiten losgelaten en dat was de enige workshop nog waar ook mannen bij zingen, behalve dan de opleiding waar je ook docent aan bent. Waarom geef jij voornamelijk stembevrijding aan vrouwen?
Ik moet zeggen dat ik het met het loslaten van Naar Binnen Naar Buiten wel jammer vind dat ik
geen mannen meer in de groepen heb. Het is niet zo dat ik niet graag met mannen werk. Ik heb
juist vaak ervaren dat mijn mannelijke energie uitnodigend kon zijn voor mannen om met kracht
en stevigheid vol in hun stem te komen. Maar ik verlang naar het mij toeleggen op langere
(vervolg)programma’s. Dat zijn bijvoorbeeld de series Voluit Vrouw en De Stem van Liefde en
angst. Gaandeweg heb ik in het werk de waarde ervaren van een bedding met mensen van gelijke
sekse. Inmiddels stel ik daar wel vragen bij, want wat is dat in deze tijd waarin bijvoorbeeld steeds meer (jonge) mensen zeggen: ik ben genderneutraal. Maar vooralsnog begeleid ik groepen met alleen vrouwen, omdat het een andere bedding geeft dan een gemengde groep. Er ontstaat een andere intimiteit die voor veel vrouwen helend werkt in het zich durven openen. Het is een vorm van support waarvan ik sterk de waarde zie en ervaar. En ik bewandel zelf als vrouw, geliefde en moeder van drie volwassen dochters een intens levenspad. Van daaruit heb ik iets te geven.

Het fijne van vervolgprogramma’s is, je kunt een dag komen volgen. Als dat je aanspreekt volgt
daarop vaak de serie Voluit Vrouw of andere programma’s bij ons en als dat naar meer smaakt
volgen veel mensen de serie die daar weer op volgt, De Stem van Liefde en Angst. Zo kan je echt
een periode een verdiepende innerlijk reis maken waarin je leert om steeds waarachtiger en met
meer nabijheid jezelf te laten zien en horen en het contact in je hart te verdiepen.
 
Als een vrouw bij jou een serie gaat doen, wat hoop je dan dat ze daar uithaalt?
Ik hoop dat ze in contact komt met een weten dat we met elkaar verbonden zijn. Dat we allemaal
onderweg zijn, dat we niet alleen zijn in onze zoektocht. Dat ze kan ervaren, ik word gesteund, er
is een heel veld, we zijn allemaal spiegels voor elkaar, er is niks raars aan mij, ik ben niet de enige
die dingen niet durft of pijn en eenzaamheid in zich draagt, of ik ben niet de enige met een enorme kracht in me die naar buiten wil. Ik hoop op die ervaring van gezamenlijkheid/eenheid op onze tocht. En daarnaast hoop ik dat elke vrouw die deelneemt iets kan ervaren van de ruimte in ieder van ons die veel groter is dan we denken. We kunnen ons zo gevangen voelen in angst en
onzekerheid, maar dat speelt zich af in een veel grotere innerlijke ruimte. Een ruimte waarin
muziek leeft.

Wat bedoel je daarmee?
Als ik naar mezelf kijk dan identificeer ik mij in mijn meest bevangen momenten met mijn angst en eenzaamheid. Dan denk ik dat ik dat ben. In zo’n fase is mijn stem ook klein, blijft mijn muziek
binnen. Zodra ik echter iets ga delen met iemand of ga zingen, dan kan beweging ontstaan in dat
beeld van identificatie. Zeker in mijn zingen ervaar ik dan al gauw dat ik ook nog steeds krachtig
en ruim ben. Dat ontdekken en naar buiten komen gaat dan vaak gepaard met emoties die vrij
komen. Dat is het spannende aan stembevrijding. Om bevrijd te raken kunnen we niet om die
gevoeligheid en angst heen. De weg die hierin helpt is juist er in, er doorheen, met mildheid en
moed. En dan ontdek je dat de ruimte die in je is, die je bent, veel groter is dan dat ene angstige
stuk. Dan komt onze muziek vrij. In die ontdekking en ervaring ligt de vreugde, de bevrijding, de
kracht. Ik nodig uit tot dicht bij je waarheid zijn en het vergroten van ruimte in de stem en ik hoop steeds dat de herinnering van die waarachtige ruimte behouden blijft.
 
Je hebt nu een nieuw vervolgprogramma wat er aan komt, een weekend, ook alleen voor vrouwen. Kun je daar wat over vertellen?
Een aantal jaar geleden volgde ik de Tantratraining van ruim 1,5 jaar bij het Centrum voor Tantra
en ik zie eigenlijk zoveel raakvlakken. Tantra nodigt uit tot het onderzoeken van jezelf, met vragen
als: (Hoe) Kun je je openen voor wat zich in jou laat zien? (Hoe) Kun je dat in contact brengen? En daar gaat stembevrijding ook over. Het zijn soortgelijke processen. Seksualiteit is een gebied
waarin we kunnen openen en waarin we ook zo onze geslotenheid kunnen ervaren. We ontmoeten
daarin onze schaamte en vrijheid, ons plezier en onze angst. Al die gevoeligheid en al die krachten
in al die subtiele lagen kom je ook in zingen tegen. Het gaat beide over het verlangen om te
openen, het verlangen naar vrijheid en naar de ervaring van één zijn. Dat is een prachtige
liefdevolle weg.

Als ik daar iets over deelde in de vrouwenseries kwam de laatste jaren met regelmaat de vraag op
wanneer ik daar nou eens een programma voor ging maken en dat komt er nu. In april gaat het
eerste weekend van start waarin ik samen met mijn collega Anna Fernhout, die ook veel affiniteit
heeft met tantra, De Stem van Intimiteit ga ontdekken met een groep van zestien vrouwen. Het is een programma voor vrouwen die ofwel De Stem van Liefde en Angst hebben gevolgd ofwel onze
opleiding tot stembevrijder. Wellicht dat het in de toekomst een open groep wordt voor iedereen.
 
Is het weekend een extra verdieping op Voluit Vrouw en de Stem van Liefde en Angst?
Ja, dat denk ik zeker. Ik vermoed dat als we een heel weekend bij elkaar zijn en we langer bij
ieders proces kunnen stilstaan, er een nieuwe diepte aangeraakt kan worden die weer veel meer
diepte geeft aan je stem, aan je zingen en aan je openheid voor intimiteit.

Vrouwen kunnen bij jou Voluit Vrouw, De Stem van Liefde en Angst en De Stem van Intimiteit volgen. Is dit een lijn die je de komende jaren wilt voortzetten? Programma’s die steeds meer de verdieping in gaan? En je bent ook verbonden aan de opleiding. Hoe zie jij jouw toekomst als stembevrijder?
We zijn in de organisatie aan het verschuiven qua vorm, daarin zie ik ook voor mezelf een
verandering. Zoals het er nu uitziet ga ik in een meer dragende rol stappen. Daarin past het niet
om mijn werken met groepen meer uit te breiden. Hoe alles er uit gaat zien zijn we aan het
uitvinden met ons team. Het is in die zin een spannende periode met veel mogelijkheden.
Voorop staat dat we zien hoe stembevrijding bijdraagt aan liefde en vrijheid in de wereld. Dat is
een grote uitspraak, maar zo is het geloof ik echt. En daar past een goed centrum bij, Het Centrum voor Stembevrijding dat in aantocht is. Waar ooit de basis is gelegd door Jan en wat nu doorgroeit met een heel team. Als stembevrijder blijf ik natuurlijk mijn programma’s aanbieden. Ook daarin zal gaandeweg vernieuwing komen, zoals dat in de afgelopen elf jaar ook organisch is ontstaan.

Wat zou die vernieuwing kunnen zijn?
Bijeenkomsten waarin we mediteren en samen zingen.
 
Mantra-achtig? Zing je zelf graag mantra’s?
Ik heb daar soms een haat/liefde verhouding mee omdat ik nooit makkelijk aansluit bij de toon
doordat ik zo’n lage vrouwenstem heb. Maar ik vind het wel heel fijn om te doen als ik mijn eigen
stem er doorheen kan vlechten. 
 
Ik zag een filmpje op de site van het Centrum voor Tantra waar jij op het podium zit als backing vocal in een mantra-band.
Ik voelde me daar zeer op mijn gemak, helemaal thuis. Dat was wel opmerkelijk ja, terwijl ik zoiets nog nooit gedaan had. 
 
Teruggaande naar het Centrum voor Stembevrijding. Wat hoop je van dat centrum? Nu lopen jouw activiteiten ook al goed, wat hoop je dan dat het centrum gaat geven?
Ik zie voor me dat ons werk nog meer toeloop krijgt, dat het een groter veld opent doordat we een breder platform zijn waarin elk teamlid iets anders te bieden heeft. Dat is nu natuurlijk ook al zo, maar door het anders te organiseren kunnen we breder en voller naar buiten. Ik hoop dat we nog heel veel mensen in ons werk mogen ontvangen en begeleiden op hun weg naar vrijheid.

De afgelopen winterretraite was jouw rol meer op de voorgrond, is dat ook een verandering die gaande is? Dat jij meer op de voorgrond komt te staan?
Ik denk het, blijkbaar is dat zo. Ik heb altijd gezegd: ik ga bij de retraite steeds meer achter de
schermen, laat de anderen maar vooraan, ik doe liever alles eromheen. Maar het is toch zo
gegaan. Blijkbaar is dat wat het leven van me wil en voor mijzelf is er ook niets fijner dan mijn hart te kunnen geven in dat wat ik doe. Ik kan mij wel terug willen trekken, maar dat is in mijn geval natuurlijk allemaal angst. In wezen wil ik heel graag mijn hart geven.
 
Wat maakt jou als stembevrijder uniek?
Ik denk de combinatie van zachtheid en kracht. En dat in mijn rol alle oordelen wegvallen, dus ik
voel voor iedereen, voor ieder proces liefde. Daarin ben ik misschien niet uniek, dat roept dit werk
gewoon in ons op. We noemen ons vak niet voor niets: een ambacht van liefde. Het maakt dat
mensen stap voor stap kunnen openen, omdat er veiligheid is. Daarbij heb ik een groot vertrouwen in ieders eigen draagkracht. Er zijn ook mensen die van mij schrikken, omdat ik direct kan zijn door dingen te benoemen zoals ik ze zie. Liefde kan ook scherp zijn.

Wat zou je benoemen als jouw grootste talent?
In de opleiding benoem je op een gegeven moment het talent waarmee je geboren bent. Mijn
talent is mijn zachte kracht. Ik zeg het vaak in mijn workshops:
 
Alles wat we in onszelf verzachten daarmee winnen we aan kracht. Dat geloof ik heilig.